Việt Nam chuyển trục chiến lược, định hướng ưu tiên vốn ODA cho các công trình hạ tầng mang tính đột phá giai đoạn 2026-2030

Theo Quyết định số 441/QĐ-TTg vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 16/03/2026, chiến lược thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA cùng vốn vay ưu đãi nước ngoài trong giai đoạn 2026-2030 đã có những thay đổi căn bản về tư duy và phương thức tiếp cận. Thay vì dàn trải nguồn lực cho các dự án nhỏ lẻ ở quy mô địa phương, Chính phủ xác định rõ quan điểm tập trung tối đa nguồn vốn ngoại lực cho các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây là những công trình có tính chất lan tỏa vùng, tạo ra sự đột phá về diện mạo kinh tế và đặc biệt là khả năng "chuyển đổi trạng thái" cho nền hành chính cũng như hạ tầng kỹ thuật của đất nước.

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới có nhiều biến động, Việt Nam khẳng định vốn ODA là một bộ phận không thể tách rời của ngân sách nhà nước, cần được quản lý thống nhất, minh bạch và hiệu quả. Chính phủ ưu tiên thu hút nguồn vốn cho các lĩnh vực then chốt như hệ thống đường cao tốc xuyên quốc gia, mạng lưới đường sắt đô thị tại các thành phố lớn, hạ tầng năng lượng sạch và các trung tâm kinh tế trọng điểm. Bên cạnh đó, các dự án liên quan đến chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được đặt vào vị trí trung tâm nhằm xây dựng một nền kinh tế xanh và bền vững. Đối với các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục và an sinh xã hội, nguồn vốn sẽ tiếp tục được duy trì nhưng hướng tới sự tinh gọn và tác động sâu rộng hơn đến các nhóm đối tượng yếu thế.

Về phương thức hợp tác, Việt Nam chủ trương đa dạng hóa các đối tác phát triển để đảm bảo tính tự chủ và tránh lệ thuộc vào bất kỳ nguồn cung cấp vốn đơn lẻ nào. Chính phủ ưu tiên lựa chọn những khoản vay có điều kiện ưu đãi cao, quy trình thủ tục linh hoạt và đặc biệt là có sự cam kết chuyển giao công nghệ hiện đại. Việc phối hợp với các tổ chức tài chính quốc tế lớn như WB, ADB hay các đối tác song phương như Nhật Bản, Hàn Quốc và EU sẽ được thực hiện trên tinh thần hài hòa hóa thủ tục, cắt giảm tối đa các rào cản hành chính gây chậm trễ trong giải ngân.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của kế hoạch giai đoạn này là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với trách nhiệm giải trình. Các bộ, ngành và địa phương được trao quyền chủ động cao hơn trong việc đề xuất và triển khai dự án, nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm trực tiếp về hiệu quả sử dụng vốn và tiến độ thực hiện. Công tác quản lý sẽ được hiện đại hóa thông qua các công cụ số hóa, giúp quá trình giám sát từ trung ương đến địa phương trở nên công khai và tức thời hơn.

Với định hướng rõ ràng và mang tính chiến lược này, nguồn vốn ODA được kỳ vọng sẽ trở thành "vốn mồi" quan trọng, khơi thông các nguồn lực tư nhân khác để cùng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.