Đổi mới đầu tư khu công nghiệp, con đường thu hút FDI chất lượng cao

Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm xúc tiến, thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Bắc, Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính.

Đó là khẳng định của ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm xúc tiến, thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Bắc, Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính tại Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam 2025, sáng 29/5/2025.

Số liệu của đơn vị này, hiện nay, cả nước có 416 khu công nghiệp được thành lập, với tổng diện tích gần 129.000 ha, nhưng mới chỉ có 6 khu công nghiệp sinh thái được thí điểm theo hỗ trợ của UNIDO tại Ninh Bình, Đà Nẵng, Cần Thơ, TP.HCM.

"Phần lớn khu công nghiệp vẫn đang vận hành theo mô hình truyền thống, phân tán hạ tầng xử lý, thiếu tích hợp dịch vụ hậu cần - đổi mới - đào tạo, chưa phát huy hiệu quả sử dụng đất hay năng lượng. Một tỷ lệ đáng kể các khu công nghiệp chưa có hệ thống giám sát môi trường tự động, gây khó khăn cho việc quản lý phát thải", ông Bình đề cập.

Về nguồn lực nhân lực, báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, chỉ khoảng 15% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp có khả năng tiếp nhận công nghệ cao hoặc tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn với dòng vốn FDI. Trong 5 tháng đầu năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt gần 12,8 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mô hình khu công nghiệp truyền thống - vốn chú trọng vào mở rộng diện tích, tận dụng lao động giá rẻ và ưu đãi về đất đang bộc lộ nhiều hạn chế: thiếu liên kết chuỗi, sử dụng tài nguyên chưa hiệu quả, áp lực môi trường và cản trở chuyển đổi xanh. Để đáp ứng yêu cầu phát triển chất lượng cao, khu công nghiệp Việt Nam cần một cuộc “chuyển đổi mô hình” mang tính chiến lược.

Điểm nổi bật là: dòng vốn này đang dịch chuyển sang lĩnh vực công nghệ cao, trung hòa carbon và chuỗi cung ứng thân thiện môi trường.

Các tập đoàn từ Nhật Bản, châu Âu, Hàn Quốc, Singapore không chỉ quan tâm đến chi phí mà đặc biệt coi trọng đến hạ tầng thông minh (Smart IP): tích hợp công nghệ số trong vận hành - giám sát - an ninh - năng lượng; Cam kết giảm phát thải carbon theo chuẩn ESG.

Trước "khẩu vị" đầu tư của các doanh nghiệp FDI, theo ông Bình, các nhà đầu tư bất động sản khu công nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi sang khu công nghiệp thông minh, sinh thái, tích hợp dịch vụ công nghệ - đổi mới sáng tạo - logistics xanh. Việc chuyển đổi này nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư chất lượng cao.

Khẳng định tầm quan trọng của đầu tư khu công nghiệp xanh trong thu hút dòng vốn chất lượng cao, bà Nguyễn Thi Dung, Phó chủ tịch liên Chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam cho rằng, các khu công nghiệp xanh tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong việc thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia có cam kết về phát triển bền vững.

Việc áp dụng công nghệ xanh và giải pháp tiết kiệm năng lượng giúp giảm chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo ra lợi nhuận bền vững trong dài hạn. Đồng thời, các dự án khu công nghiệp xanh thường được hưởng các chính sách khuyến khích của chính phủ như giảm thuế, hỗ trợ tài chính và ưu tiên trong quy hoạch phát triển.

Đề xuất những giải pháp chiến lược cần thúc đẩy phát triển khu công nghiệp xanh, ông Phạm Thanh Bình nói, cần đẩy mạnh quy hoạch tích hợp vùng, khu công nghiệp không thể đơn lẻ mà phải kết nối đồng bộ với đô thị, cảng biển, cao tốc và trung tâm đổi mới sáng tạo - giáo dục - hậu cần. 

Tiếp đến cần hoàn thiện cơ chế hỗ trợ khu công nghiệp sinh thái, xây dựng bộ tiêu chí cấp phép, ưu đãi thuế - tín dụng cho khu công nghiệp áp dụng tuần hoàn nước, tái chế chất thải, sử dụng năng lượng sạch, khuyến khích mô hình “khu công nghiệp tuần hoàn”.

Cùng đó là phát triển hạ tầng số cho khu công nghiệp thông minh: Xây dựng trung tâm điều hành IP, ứng dụng IoT, Big Data trong giám sát môi trường, an ninh, năng lượng và logistics. Thiết lập các nền tảng xúc tiến đầu tư số, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, logistics, dịch vụ hỗ trợ, từ đó giảm chi phí tiếp cận thông tin và tăng hiệu quả thu hút nhà đầu tư.